മനാമ: ബഹ്‌റൈനിന്റെ പുരാതന ചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങള്‍ക്ക് പുതിയ വഴിത്തിരിവാകുന്ന സുപ്രധാന പുരാവസ്തു കണ്ടെത്തലാണ് രാജ്യത്ത് നടന്നിരിക്കുന്നത്. ദില്‍മുന്‍ നാഗരികതയുടെ കാലഘട്ടവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മൂന്ന് മുദ്രപതിപ്പുള്ള കളിമണ്‍ ഫലകങ്ങളാണ് പുരാവസ്തു ഗവേഷകര്‍ കണ്ടെത്തിയത്. ആയിരക്കണക്കിന് വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്ക് മുമ്പ് ഈ പ്രദേശത്ത് നിലനിന്നിരുന്ന ഭരണ സംവിധാനത്തെയും സാമൂഹിക ജീവിതത്തെയും കുറിച്ചുള്ള കൂടുതല്‍ വിവരങ്ങള്‍ പുറത്തുകൊണ്ടുവരാന്‍ ഈ കണ്ടെത്തല്‍ സഹായിക്കുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തല്‍.

ബഹ്‌റൈന്‍ അതോറിറ്റി ഫോര്‍ കള്‍ച്ചര്‍ ആന്‍ഡ് ആന്റിക്വിറ്റീസിന്റെ നേതൃത്വത്തില്‍ നടത്തിയ ഖനന പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ക്കിടെയാണ് ഫലകങ്ങള്‍ കണ്ടെത്തിയത്. ഫലകങ്ങളില്‍ കാണുന്ന മുദ്രകളും ലിഖിതങ്ങളും ദില്‍മുന്‍ കാലഘട്ടത്തിലെ ഭരണപരമായ ഇടപാടുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാകാമെന്ന് ഗവേഷകര്‍ കരുതുന്നു. സാധനങ്ങളുടെ കൈമാറ്റം, നികുതി ശേഖരണം, ഔദ്യോഗിക രേഖകള്‍ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആവശ്യങ്ങള്‍ക്കായിരിക്കാം ഇവ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതെന്നും പഠനത്തില്‍ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

അറേബ്യന്‍ ഗള്‍ഫ് മേഖലയിലെ പ്രധാന വ്യാപാര കേന്ദ്രമായിരുന്നു ദില്‍മുന്‍. മെസൊപ്പൊട്ടേമിയയെയും സിന്ധു നദീതട സംസ്‌കാരത്തെയും ബന്ധിപ്പിച്ചിരുന്ന വ്യാപാര പാതകളിലെ പ്രധാന കണ്ണിയായാണ് ദില്‍മുന്‍ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. അതിനാല്‍ തന്നെ ഇവിടെനിന്ന് ലഭിക്കുന്ന ഓരോ പുരാവസ്തു തെളിവുകളും ചരിത്ര ഗവേഷകര്‍ക്ക് ഏറെ വിലപ്പെട്ടവയാണ്.

പുതുതായി കണ്ടെത്തിയ ഫലകങ്ങള്‍ ദില്‍മുന്‍ നാഗരികതയില്‍ ക്രമബദ്ധമായ ഭരണസംവിധാനവും രേഖസംരക്ഷണ രീതികളും ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്നതിന് കൂടുതല്‍ തെളിവാകുമെന്ന് ഗവേഷകര്‍ പറയുന്നു. ഭരണാധികാരികളും മതസ്ഥാപനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള വിഷയങ്ങളില്‍ കൂടുതല്‍ പഠനങ്ങള്‍ക്ക് ഇത് വഴിയൊരുക്കുമെന്നും അവര്‍ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

ബഹ്‌റൈന്റെ സമ്പന്നമായ പൈതൃക ചരിത്രം ലോകത്തിന് മുന്നില്‍ കൂടുതല്‍ വ്യക്തതയോടെ അവതരിപ്പിക്കാന്‍ സഹായിക്കുന്ന കണ്ടെത്തലായാണ് ഇതിനെ ചരിത്രകാരന്മാര്‍ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ഭാവിയില്‍ നടക്കുന്ന കൂടുതല്‍ ഖനനങ്ങളിലൂടെ ദില്‍മുന്‍ നാഗരികതയെക്കുറിച്ചുള്ള പുതിയ വിവരങ്ങള്‍ പുറത്തുവരുമെന്ന പ്രതീക്ഷയും ഗവേഷകര്‍ പങ്കുവെക്കുന്നു.

Archaeologists in Bahrain have uncovered three stamped clay tablets from the ancient Dilmun civilization, offering new insights into the region’s administrative and political history.