ന്യൂഡൽഹി: ഇന്ത്യയും അറബ് ലീഗും തമ്മിലുള്ള നയതന്ത്ര-സാമ്പത്തിക ബന്ധം കൂടുതൽ കരുത്തുറ്റതാക്കാൻ ശനിയാഴ്ച ഡൽഹിയിൽ നടന്ന വിദേശകാര്യ മന്ത്രിമാരുടെ ഉച്ചകോടിയിൽ ധാരണയായി. ഉഭയകക്ഷി വ്യാപാരം 2030-ഓടെ 500 ബില്യൺ ഡോളറായി ഉയർത്തുക എന്ന ബൃഹത്തായ ലക്ഷ്യമാണ് ഇരുപക്ഷവും മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നത്. നിലവിൽ ഇത് 240 ബില്യൺ ഡോളറാണ്. ഫലസ്തീൻ പ്രശ്നം, ഭീകരവാദം, ഊർജം, ബഹിരാകാശം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ നിർണ്ണായകമായ തീരുമാനങ്ങളും 'ന്യൂഡൽഹി പ്രഖ്യാപനത്തിൽ' ഉൾപ്പെടുന്നു.

ഫലസ്തീൻ വിഷയത്തിൽ 'തന്ത്രപരമായ' നിലപാട് ഫലസ്തീൻ വിഷയത്തിൽ സമാധാനപരമായ പരിഹാരം വേണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുമ്പോഴും, ഇസ്രായേലിനെ പേരെടുത്ത് വിമർശിക്കാൻ ഇന്ത്യയോ അറബ് രാഷ്ട്രങ്ങളോ തയ്യാറായില്ല. ഗസ്സയിലെ വെടിനിർത്തൽ കരാറിന്റെ രണ്ടാം ഘട്ടം പുരോഗമിക്കുന്ന പശ്ചാത്തലത്തിൽ, മേഖലയിലെ സമാധാന ചർച്ചകൾക്ക് തടസ്സമാകാതിരിക്കാനുള്ള തന്ത്രപരമായ പക്വതയായാണ് നയതന്ത്ര വിദഗ്ധർ ഇതിനെ കാണുന്നത്. അതേസമയം, പേരെടുത്തു വിമർശിക്കുന്നത് മോദി സർക്കാരിന് ഇഷ്ടമാകില്ലെന്നു അറബ് നേതാക്കളും വിശ്വസിക്കുന്നു.

1967-ലെ അതിർത്തികൾ അംഗീകരിച്ചുകൊണ്ടുള്ള പരമാധികാരമുള്ള ഫലസ്തീൻ രാഷ്ട്രത്തിനായി ഇരുപക്ഷവും വാദിച്ചു. ഇസ്രായേലുമായി സമാധാനപരമായി സഹവർത്തിത്വം പുലർത്തുന്ന ഒരു സ്വതന്ത്ര ഫലസ്തീൻ എന്ന ലക്ഷ്യത്തിന് പൂർണ്ണ പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ചു. അന്താരാഷ്ട്ര നിയമങ്ങളും യുഎൻ പ്രമേയങ്ങളും അനുസരിച്ചുള്ള നീതിപൂർണ്ണമായ പരിഹാരമാണ് അനിവാര്യമെന്ന് വിദേശകാര്യ മന്ത്രി എസ്. ജയശങ്കർ അധ്യക്ഷനായ യോഗം വ്യക്തമാക്കി. ഗസ്സയിലെ പുനർനിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി രൂപീകരിച്ച അറബ്-ഇസ്‌ലാമിക് പദ്ധതിയെ ഇന്ത്യ പിന്തുണയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.

വ്യാപാരവും സാമ്പത്തിക സഹകരണവും

സാമ്പത്തിക മേഖലയിൽ വൻ കുതിച്ചുചാട്ടത്തിനാണ് 2026-2028 കാലയളവിലേക്കുള്ള കർമ്മപദ്ധതി ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ഇതിന്റെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

* പ്രാദേശിക കറൻസി ഇടപാട്: വ്യാപാരച്ചെലവ് കുറയ്ക്കുന്നതിനായി ഡോളറിനെ ആശ്രയിക്കാതെ പ്രാദേശിക കറൻസികളിൽ ഇടപാട് നടത്തുന്നതിനുള്ള സാധ്യതകൾ പരിശോധിക്കും.

* ഡിജിറ്റൽ പേയ്‌മെന്റ്: ഇന്ത്യയുടെ യുപിഐ (UPI) ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഡിജിറ്റൽ പേയ്‌മെന്റ് സംവിധാനങ്ങളെ അറബ് രാജ്യങ്ങളിലെ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളുമായി സംയോജിപ്പിക്കുന്നതിൽ ചർച്ചകൾ നടന്നു.

* പങ്കാളിത്ത കോൺഫറൻസ്: ഇന്ത്യയിലും അറബ് രാജ്യങ്ങളിലുമായി രണ്ട് വർഷത്തിലൊരിക്കൽ ഇന്ത്യ-അറബ് പാർട്ണർഷിപ്പ് കോൺഫറൻസ് നടത്തും. ഇതിന്റെ അടുത്ത യോഗം 2026-ൽ ഒരു അറബ് രാജ്യത്ത് നടക്കും.

ഭീകരവാദത്തിനെതിരെ കർശന നിലപാട്

 ഭീകരവാദത്തോട് 'സീറോ ടോളറൻസ്' (Zero Tolerance) നയമാണ് ഇന്ത്യയും അറബ് ലീഗും സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. പഹൽഗാമിൽ ഇന്ത്യൻ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് നേരെയുണ്ടായ ഭീകരാക്രമണത്തെ അറബ് രാജ്യങ്ങൾ ശക്തമായി അപലപിച്ചു. പാകിസ്ഥാന്റെ പേര് പരാമർശിച്ചില്ലെങ്കിലും, അതിർത്തി കടന്നുള്ള ഭീകരവാദത്തെയും ഭീകരർക്ക് ലഭിക്കുന്ന സാമ്പത്തിക സഹായത്തെയും സംയുക്ത പ്രസ്താവനയിൽ ശക്തമായി വിമർശിച്ചു. ഭീകരവാദത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ തകർക്കാൻ എല്ലാ രാജ്യങ്ങളും ഒന്നിച്ചുനിൽക്കണമെന്ന് പ്രഖ്യാപനത്തിൽ പറയുന്നു.

പുതിയ മേഖലകളിലേക്ക് സഹകരണം

 പരമ്പരാഗതമായി എണ്ണ-വാതക മേഖലയിലുള്ള സഹകരണം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ടുതന്നെ പുത്തൻ സാങ്കേതിക വിദ്യകളിലേക്ക് സഹകരണം വ്യാപിപ്പിക്കാൻ തീരുമാനമായി.

* ബഹിരാകാശം: 2027-ൽ ഇന്ത്യ-അറബ് സ്‌പേസ് കോപ്പറേഷൻ വർക്കിംഗ് ഗ്രൂപ്പിന്റെ ആദ്യ യോഗം ഇന്ത്യയിൽ ചേരും. കാലാവസ്ഥാ നിരീക്ഷണം, ദുരന്തനിവാരണം എന്നിവയിൽ സംയുക്ത ഉപഗ്രഹ ദൗത്യങ്ങൾ ഇതിലൂടെ നടപ്പിലാക്കും.

* ഊർജ്ജം: ഹൈഡ്രജൻ, പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ സഹകരണം ഉറപ്പാക്കും. 2027-ൽ മൂന്നാമത് ഇന്ത്യ-അറബ് എനർജി ഫോറം നടക്കും.

* സ്റ്റാർട്ടപ്പ്: ഹെൽത്ത് ടെക്, ഫിൻടെക് മേഖലകളിൽ സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഒരു സംയുക്ത പ്ലാറ്റ്‌ഫോം രൂപീകരിക്കും.

ഇന്ത്യയും അറബ് ലോകവും തമ്മിലുള്ള ദീർഘകാല സുഹൃദ്‌ബന്ധത്തിലെ പുതിയൊരു നാഴികക്കല്ലായാണ് ഈ ഉച്ചകോടി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

English Summary : Not naming Israel signals a strategic maturity on the part of the Arab countries and Delhi at a crucial juncture when the second phase of the ceasefire deal is a work in progress. The Arab countries have been cautious in their pronouncements about Israel as the war in Gaza rages.