ദുബൈ: സൗദി അറേബ്യയുള്‍പ്പെടെയുള്ള ഗള്‍ഫ് മേഖലകളില്‍ ആകാശം കറുത്തു തുടങ്ങുമ്പോള്‍ ജനങ്ങള്‍ മഴയ്ക്കായി കാത്തിരിക്കും. എന്നാല്‍ ഇതോടൊപ്പം തന്നെ വിമാനങ്ങളും റഡാറുകളും സജ്ജമാക്കി മറ്റൊരു വലിയ ദൗത്യം നടക്കുന്നുണ്ടാകും; അതാണ് റെയിന്‍ എന്‍ഹാന്‍സ്‌മെന്റ് അഥവാ ക്ലൗഡ് സീഡിങ്, മലയാളത്തില്‍ പറയുകയാണെങ്കില്‍ 'മഴ വര്‍ധിപ്പിക്കല്‍' പ്രക്രിയ. 
കുറഞ്ഞ മഴ ലഭിക്കുന്ന മേഖലകളില്‍ ജലലഭ്യത ഉറപ്പാക്കാന്‍ സഊദിയും യു.എ.ഇയും ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങള്‍ വര്‍ഷങ്ങളായി ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ വര്‍ഷം മാത്രം യു.എ.ഇയുടെ നാഷണല്‍ സെന്റര്‍ ഓഫ് മെറ്റീരിയോളജി ഏകദേശം 80ഓളം ക്ലൗഡ് സീഡിങ് ദൗത്യങ്ങളാണ് പൂര്‍ത്തിയാക്കിയത്.

എന്താണ് ക്ലൗഡ് സീഡിങ്?

ഇതൊരിക്കലും ശൂന്യമായ ആകാശത്ത് പെട്ടെന്ന് മഴയുണ്ടാക്കുന്ന വിദ്യയല്ല. ആകാശത്ത് കാര്‍മേഘങ്ങള്‍ ഉള്ളപ്പോള്‍ മാത്രമേ ഇത് സാധ്യമാകൂ. മേഘങ്ങളിലെ ഈര്‍പ്പത്തെ മഴത്തുള്ളികളാക്കി മാറ്റാന്‍ സഹായിക്കുന്ന ശാസ്ത്രീയമായ ഇടപെടലാണിത്. 
അന്തരീക്ഷത്തില്‍ സ്വാഭാവികമായുണ്ടാകുന്ന മഴയുടെ അളവ് വര്‍ദ്ധിപ്പിക്കുകയാണ് ഇതിലൂടെ ചെയ്യുന്നത്. മേഘങ്ങളിലെ ചെറിയ ജലകണങ്ങള്‍ തനിയെ മഴയായി പെയ്യാന്‍ പാകത്തിന് വലുതാകാത്തപ്പോള്‍, അവയെ പരസ്പരം കൂട്ടിമുട്ടിക്കാനും വലുതാക്കാനും ആവശ്യമായ സൂക്ഷ്മകണങ്ങള്‍ വിമാനങ്ങള്‍ വഴി മേഘങ്ങളിലേക്ക് വിതറുന്നു. ഇവ ഭാരമേറി താഴേക്ക് പതിക്കുന്നതാണ് മഴ. അതായത്, ലഭ്യമായ മേഘങ്ങളില്‍ നിന്ന് പരമാവധി മഴ തുള്ളികള്‍ പിഴിഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള ഒരു ശാസ്ത്രീയ പരിശ്രമമാണ് റെയിന്‍ എന്‍ഹാന്‍സ്‌മെന്റ്. ഇത് മഴയെ നിയന്ത്രിക്കലല്ല, മറിച്ച് പ്രകൃതിയെ അല്പം കൂടി സഹായിക്കലാണ്.

എല്ലാ മേഘങ്ങളും ഇതിന് അനുയോജ്യമല്ല

എല്ലാ കാര്‍മേഘങ്ങളിലും സീഡിങ് നടത്താന്‍ കഴിയില്ല. പ്രധാനമായും 'കുമുലസ്' എന്നറിയപ്പെടുന്ന മേഘങ്ങളെയാണ് ഇതിനായി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. ലംബമായി വളരുന്ന ഇത്തരം മേഘങ്ങള്‍ക്കുള്ളിലെ ശക്തമായ വായുപ്രവാഹം മഴത്തുള്ളികള്‍ രൂപപ്പെടാന്‍ അനുയോജ്യമാണ്. റഡാറുകളും സാറ്റലൈറ്റ് ചിത്രങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് ശാസ്ത്രജ്ഞര്‍ തത്സമയം നിരീക്ഷിച്ച ശേഷമാണ് ഇത്തരം മേഘങ്ങളെ കണ്ടെത്തുന്നത്.

എങ്ങനെയാണ് ഈ പ്രക്രിയ നടക്കുന്നത്?

1.  ആദ്യം നൂതന റഡാറുകള്‍ വഴി അനുയോജ്യമായ മേഘങ്ങളെ കണ്ടെത്തുന്നു.
2.  തുടര്‍ന്ന് കണ്ട്രോള്‍ റൂമില്‍ നിന്ന് നിര്‍ദ്ദേശം ലഭിക്കുന്നതോടെ പ്രത്യേകം സജ്ജമാക്കിയ വിമാനങ്ങള്‍ മേഘങ്ങള്‍ക്കരികിലേക്ക് കുതിക്കും.
3.  ഉപ്പ് മിശ്രിതങ്ങള്‍ അടങ്ങിയ സാള്‍ട്ട് ഫ്‌ളെയറുകള്‍ മേഘങ്ങളിലേക്ക് വിതറുന്നു. ഇവ മഴത്തുള്ളികള്‍ വേഗത്തില്‍ രൂപപ്പെടാന്‍ സഹായിക്കുന്നു.
4.  മിനിറ്റുകള്‍ക്കുള്ളിലോ മണിക്കൂറുകള്‍ക്കുള്ളിലോ നിശ്ചിത പ്രദേശത്ത് മഴ പെയ്തു തുടങ്ങും.

ജലക്ഷാമമുള്ള രാജ്യങ്ങള്‍ക്ക് ലാഭകരമായ വഴി

ജലക്ഷാമം നേരിടുന്ന രാജ്യങ്ങള്‍ക്ക് ഏറ്റവും ലാഭകരമായ വഴിയാണിത്. കടല്‍വെള്ളം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനേക്കാള്‍ എത്രയോ കുറഞ്ഞ ചിലവേ ഇതിന് വരുന്നുള്ളൂ. കടല്‍വെള്ളം ശുദ്ധീകരിക്കാന്‍ ഒരു ക്യുബിക് മീറ്ററിന് 0.31 ഡോളര്‍ ചിലവാകുമ്പോള്‍, ക്ലൗഡ് സീഡിംഗിന് വെറും 0.01 മുതല്‍ 0.04 ഡോളര്‍ വരെ മാത്രമേ ചിലവാകുന്നുള്ളൂ. അനുയോജ്യമായ സാഹചര്യങ്ങളില്‍ മഴയുടെ അളവ് 10 മുതല്‍ 25 ശതമാനം വരെ വര്‍ദ്ധിപ്പിക്കാന്‍ ഇതിലൂടെ സാധിക്കും.

അയല്‍രാജ്യങ്ങളിലെ മഴ മോഷ്ടിക്കലല്ല

ക്ലൗഡ് സീഡിങ് അയല്‍രാജ്യങ്ങളിലെ മഴ മോഷ്ടിക്കുമെന്ന വാദത്തില്‍ ശാസ്ത്രീയമായ അടിസ്ഥാനമില്ല. മറിച്ച് ഇത് മേഘങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുകയല്ല, മറിച്ച് നിലവിലുള്ള മേഘങ്ങളിലെ മഴയുടെ അളവ് കൂട്ടുക മാത്രമാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഇന്ന് ആര്‍ട്ടിഫിഷ്യല്‍ ഇന്റലിജന്‍സ് ഉപയോഗിച്ച് ഏത് സമയത്ത് സീഡിങ് നടത്തണം എന്ന് കൃത്യമായി പ്രവചിക്കാന്‍ സാധിക്കുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ നാനോ ടെക്‌നോളജി ഉപയോഗിച്ചുള്ള സീഡിങ് രീതികളും ഡ്രോണുകള്‍ ഉപയോഗിച്ചുള്ള പരീക്ഷണങ്ങളും നടന്നുവരുന്നു.

English Summary: Rain enhancement, commonly known as cloud seeding, is a scientific process used to encourage existing clouds to release more rain. It is a key part of the UAE’s strategy to tackle water scarcity in an arid region.  It cannot create clouds or rain from a clear sky. It only works when suitable clouds are already present.  Specialized aircraft fly into cumulus clouds (vertically developed clouds with strong upward drafts). They release natural salt particles (salt flares) that act as 'nuclei.' These particles encourage tiny water droplets in the cloud to collide and merge. Once they become heavy enough, gravity pulls them down as rainfall.